Auglýsingar - Senda frétt - Hafðu samband -  -  -  -  -  |   |
|
5.11.2009 13:53 Gangtegundir Fróðleiksmolar
Hreyfingar hests, þegar hann hreyfist úr stað, eru kallaðar gangtegundir. Það hvernig hesturinn hreyfir sig, t.d. á hvaða gangtegundum og hvernig, er kallað ganglag. Til dæmis er talað um að hestar sem kjósa að tölta mest undir sjálfum sér séu töltgengir. Gott ganglag einkennist af því að hesturinn er frjáls, mjúkur og takthreinn í hreyfingum. Sumar gangtegundir eru með svifi, en þá eru allir fætur hests á lofti í einu, og aðrar gangtegundir eru sviflausar, en þá er a.m.k. einn fótur alltaf á jörðu. Röð fóta, þegar þeir snerta jörð, kallast fótaröðun og er hún notuð til að útskýra gangtegundir. Þegar hestfótur snerti jörð heyrist hljóð, hófslag, og hófslögin, sem fæturnir mynda þegar þeir snerta jörð, kallast taktur. Hver gangtegund hefur sinn ákveðna takt. Gangtegund er fjórtakta ef fjögur hófaslög heyrast í hverju skrefi. Gangtegund er tvítakta ef tvö hófaslög heyrast í hverju skrefi. Að auki eru háls-og bakhreyfingar og útlínur hestsins (yfirlína og undirlína) ólíkar eftir því á hvaða gangtegund hann er.Gangtegundir íslenska hestsins eru kallaðar, fet, brokk, tölt, stökk og skeið eins og áður hefur komið fram. Allir íslenskir hestar hafa fet og stökk og flestir einnig brokk. Einstaka hestur brokkar þó aldrei undir sjálfum sér en flestum hestum er hægt að hjálpa til þess að finna brokk og styrkja það. Flestir hestar hafa einhverja eina gangtegund sem er sterkust og kallast hún kjörgangur þess hests, en þó eru til hestar sem eru nokkuð jafnvígir á allar gangtegundir. Hraði hests á gangtegund fer eftir tvennu, skrefstærð og því hve títt hann hreyfir fæturna (tíðni fótahreyfinga). Þegar talað er um að hestur sé rúmur er átt við hæfileika hans til þess að komast hratt áfram á viðkomandi gangtegund. Að fara mjög hægt eða mjög hratt á hverri gangtegund er mun erfiðara líkamlega fyrir hest heldur en að fara á hægri milliferð eða hægt á svokölluðum vinnuhraða. Flestar æfingar í reið ætti að ríða á vinnuhraða. Knapinn þarf að þekkja gangtegundirnar, bæði þegar hann sér hest hreyfa sig og einnig þegar hann er á baki. Hann þarf að þekkja hreyfingar hestsins á hverri gangtegund, takt og fótaröðun svo hann geti riðið þær og þjálfað. Skilgreiningar varðandi gangtegundir • Klárhestur – hestur með fjórar gangtegundir: brokk, tölt, fet og stökk. • Alhliða hestur – hestur með fimm gangtegundir: brokk, tölt, fet, stökk og skeið. • Vinstri/hægri skástæða – fram-og afturfætur skástæðra hliða. T.d. hægri framfótur og vinstri afturfótur eða öfugt. • Vinstri/hægri hliðstæða – fram-og afturfætur sömu hliðar. • Fótaröðun – röð fóta er þeir snerta jörð, mismunandi milli gangtegunda. • Hófslag – taktur gangtegundar, tvítakta, þrítakta, fjórtakta. • Rúmur – hæfileiki hests til að komast hratt áfram á ákveðinni gangtegund. • Tíðgengur – tekur mörg og stutt skref. • Skefmikill – tekur stór og löng skref. • Samstæður fætur – báðir framfætur eru samstæðir og báðir afturfætur einnig. Næst munum við fjalla ítarlega um gangtegundina fet. Heimild: Knapamerki 3 Höfundur og ritstjóri: Helga Thoroddsen. Útgefandi: Háskólinn á Hólum | Til baka | ||||
