Þolreið á hestum er vinsæl keppnisgrein og mikið stunduð víðs vegar um heim. Algengar þolreiðarvegalengdir eru frá 48 km, sem er riðin á einum degi, upp 160 km sem eru þá riðnir á tveim dögum. Sá, er kemur fyrstur í mark, vinnur þolreiðina og stundum eru keppt í fleiri en einum flokki í hvert sinn þannig að sigurvegararnir verða þá jafnmargir og fjöldi flokkanna sem eru í keppninni.
Heilsufar hesta, sem skráðir eru í slíka keppni, er athugað af dýralæknum fyrir keppni og fylgst er grannt með heilsufarinu meðan á keppni stendur svo að hestunum sé ekki ofboðið á einn eða annan hátt. Ef hestur stenst ekki dýralæknisskoðun fyrir eða á meðan keppni stendur þá er honum um svifalaust meinuð frekari þátttaka.
Undirbúningur fyrir slíka keppni er margvíslegur. Þekkja þarf leiðina út úr hörgul, s.s. landslag og undirlag þar sem riðið verður. Miða ætti þjálfun hests fyrst og fremst við það að auka þol hans og styrk, snerpa skiptir hér minna máli en í flestum öðrum keppnisgreinum. Síðan en ekki síst skiptir fóðrunar- og næringarástand hans miklu máli fyrir utan geðheilsu.
Áhugasamir vísindamenn um þolreiðar vildu fyrir nokkrum árum kanna hver væri vinningsformúlan fyrir þolreið. Þeir könnuðu undirbúning keppenda í nokkrum þolreiðum og árangur keppenda með því að spyrja þá margvíslegra spurninga og einnig dýralæknana sem höfðu fylgst með heilsufari hestanna. Síðan báru þeir saman þá sem kláruðu þolreiðina við þá sem kláruðu hana ekki.
Eini marktæki munurinn sem fannst á þeim, sem komust alla leið og þeim komust ekki alla leið, var fóðrið sem þeim var gefið fyrir keppni og á meðan á henni stóð. Þeir, sem komust alla leið, höfðu einungis fengið að éta gróffóður, þ.e. hey og gras. Þeir, sem komust ekki alla leið, höfðu fengið töluvert magn af margvíslegum fóðurbæti auk gróffóðurs. Menn vildu meina að hönnun meltingarfæranna sem stóð yfir í 40 – 60 milljónir ára væri enn virk. Hönnun meltingarfæranna sem gerði honum fært að nýta sér gróffóður, oft mjög torlmelt, út í ystu æsar. Ræktun hestsins í þessi 6000 ár hefði ekki breytt neinu þar um. Hann væri ekki hannaður til langferða ef eldsneytið væri kraftfóður.
Þá var farið að bera þá hesta saman sem voru með þeim fyrstu í mark við þá sem urðu með þeim síðustu í mark. Það fannst ekki munur á milli hestakynja, aldurs hestanna, þálfunaraðferða fyrir keppnina, reiðlagi knapa í keppninni eða nokkurs annars þáttar. Ekkert eitt atriði virtist skipta sköpum um árangur í þolreiðinni ef þátttakandi kláraði hana á annað borð.
Gangna- og fjallferðir á hestum og langar hestaferðir eru algengustu þolreiðar á Íslandi. Dugnaður og þol hesta í langferðum hér á landi vekur oft furðu manna og skýrir ef til vill tegund eldsneytisins, sem þeir fá, hvers vegna svo er a.m.k. að hluta til.
Með kveðju
Magnús Lárusson
www.urvalshestar.is
