“Ég hef verið duglegur að lesa pistlana þína. Þar velti þú ýmsu fyrir þér en aldrei kemur svar. Og alltaf endarðu svo pistlana á spurningu. Væri ekki tilbreyting að gefa okkur svar.” fékk ég í bréfi um dagin frá einum nemanda mínum, góðum íslenskum hestamanni. Mér finnst athugsemd hans frábært efni í pistil eins og þennan.
“Spyr sá sem ekki veit.” segir íslenskt orðatiltæki um þann sem spyr. Það eru margar fleiri ástæður fyrir því að spurningar eru spurðar. Hér koma nokkrar. Spurningar eru t.d. lagðar fyrir nemendur til að kanna kunnáttu og skilning þeirra á námsefni vetrarins. Eins eru spurningar spurðar við rannsókn mála til að finna þann seka. Spurningar eru einnig spurðar til að breyta um umræðuefni. Dæmi um slík útspil eru að finna hjá stjórnmálamönnum og foreldrum.
Stjórnmálamenn gera þetta gjarnan þegar þeir eru spurðir m.a. um óefndir kosningaloforða sinna og foreldrar þegar þeir fá spurningar um hvernig börn verða til. Heill bálkur af spurningum eru spurðar bara til að láta umhverfið vita að spyrill veit allt um málið. Spurningar eru stundum spurðar til að fá aðra til að hugsa um efni spurningarinnar og jafnvel að skapa umræður um viðkomandi efni. Margir spyrja spurninga til þess eins að gera lítið úr þeim sem eru spurðir. Sumum tekst að orða spurningar sínar þannig að þær eru gagnrýnandi, fræðandi og skemmtilegar og jafnvel allt í senn. Síðast en ekki síst er vert að minna á spurninguna sígildu þar sem allir spyrlar spyrja í von um að fá sama svarið sem væri JÁ! Og spurningin sígilda er. “Viltu giftast mér?”
Sumar spurningar hafa aðeins eitt rétt svar eins þegar spurt er hvað er tvisvar sinnum tveir. Svo eru til spurningar, sem hafa fleiri en eitt svar, eins og þegar hópur manna er fenginn til að svara sömu spurningunni. Svörin geta verið lituð af viðhorfum þeirra til stjórnmála eins og við heyrum gjarnan í svörum stjórnmálamanna. Mismunandi menningarheimar og trúarbrögð gefa afar ólík svör við sömu spurningu. Það sama gildir ef mimunandi þekking er á viðfangsefninu, sem er spurt er um, eins og kemur oft kemur fram þegar íslenskir hestamenn eru spurðir um rétta líkamsbeitingu hesta og knapa svo dæmi sé tekið.
“Vanþekking er blessun.” segir gamall enskur málsháttur og gera má ráð fyrir því að þar sem það viðhorf er ríkjandi verði svörin á annan veg en þar sem þekking er mærð. Ríkjandi svar þarf ekki að vera rétt þótt allir nema einn haldi því fram eins og sagt er frá í sögunni um Galeleó. En hann átti að lífláta fyrir þá skoðun sína að jörðin væri ekki flöt eins og allir aðrir héldu fram. Sú saga er beinskeitt ádeila á hve nýungar í tækni og viðhorfum sem og ný þekking eiga oft erfitt uppdráttar.
Síðan eru það svörin, sem koma seint, ef þau koma. Ástæðan fyrir seinlætinu getur verið að sá, sem spurður er, hafi ekki svar á reiðum höndum og þurfi tíma til að hugsa sig um eða afla upplýsinga. Eins getur verið að sá, sem spurður er, hafi ekki tíma til að svara. Síðan getur það verið að þeim, sem spurður er, finnist spyrjandinn ekki svaraverður. En hvað sem því líður þá er ekkert svar, svar í sjálfu sér eða skilaboð til spyrils.
Til hvers spyrð þú spurninga?
Með kveðju
Magnús Lárusson
www.urvalshestar.is
