Eftir heimsmeistaramótið í Hollandi – sem framkvæmdarlega var frábært að hálfu stjórnenda og Hollendingum til mikils sóma og kærkomin sárabót eftir hrakningarnar í Svíþjóð var ekki hjá því komist að staldra við í sambandi við reiðmennsku og hestakost sem boðið var uppá. Pinnstífir, flestir á nefinu, fastir í eitt form – hvort sem þeir gátu það eða ekki.
Takmarkaðir á gangi svo ekki sé djúpt í árina tekið, varla hross sem kunni að ganga beint áfram – allt á ská og skjön, á mörgum sporaslóðum!! Spennulaus og frjáls hross sáust varla. Hvað er orðið af íslenskum goðsögnum sem við svo mörg þekkjum – gangmikill höfðinglegur og fasmikill – „frjáls eins og fulgin“ með allar gangtegundir í lagi, ekki einhverjar 4 ½ gangarar sem hvorki komast áfram á tölti eða skeiði – og það sem versta er – þeir fá allir hörku einkunnir hjá dómurum.
Við erum sýnilega í afturför með marga þætti reiðmennskunnar – sérstaklega tölt og skeið – einmitt það sem hefur verið aðalsmerki hestsins okkar og gert hann vinsælan. Eru við komin of langt í því að apa allt eftir hefðbundinni dressúr reiðmennsku sem hentar ekki hestinum? Erum við að reyna að framkvæma hluti sem varla eru mögulegir án þess að ganga á hinn virkilega fjársjóð íslenska hestsins – þ.e.a.s. töltsins, skeiðsins og fasið?
Eigum við ekki aðeins að staldra við og hugsa okkar mál. Við eigum hefð í íslenskri reiðlist sem þróast hefur í gegnum aldirnar. Þessi hefð er okkar fjársjóður sem við eigum að auka með varandi þekkingu og fræðslu – hafa hann sem bakgrunn – í stað þess að apa bókstaflega allt upp sem kemur utan frá. Hestamennska í heiminum er svo fjölþætt og margbreytileg eftir kynjum að ómögulegt væri að haga þjálfun þessara kynja eins – enda ekki reynt.
Íslenski hesturinn þarf frjálsræði ef hann á að njóta sín. Hann þarf að vera í jafnvægi alveg eins og knapinn. Það að vera í jafnvægi til þess að geta stjórnað honum. Ögun er ekki þvingun – heldur samspil manns og hests þar sem hver fær að njóta sín og lifa.
Eigum við að varðveita íslenska gæðinginn eins og við þekkjum hann og viljum að hann sé? eða skipta á honum og þeim sem dómararnir vilja sjá í dag. Gerum við það, heyra þær sýnir fortíðinni til – sem því miður eru orðnar allt of sjaldséðar í dag.
Við eigum til allra hamingju ennþá nokkra reynslubolta nútímans sem hafa náð að taka það með sem við þurfum frá öðrum – samfara því að halda í hefðina, að leyfa hestinum að lifa undir reiðmanninum.
Ég skora á þá sem halda í taumana á kennslu og fræðslu á Íslenska hestinum og reiðmennsku að gleyma ekki uppruna sínum og byggja á þeirri reynslu sem við höfum í stað þess að reyna að gleypa við öllu – hvort sem það hentar eður ei.
Íslensku hesturinn hefur sérstöðu í hestaheiminum, fasið – fjörið og fjölhæfnin samfara frábæru geði er lykillinn að vinsældum hans.
Varðveitum þennan fjársjóð.
Herbert (Kóki) Ólason
Þýskalandi
