Í dag eru hesthús landsins stútfull af ýmiskonar verkefnum. Ýmist er um að ræða frumtamningu á tryppum, leiðréttingavinnu á reiðhestum eða keppnishestum, viðhaldsþjálfun, framhaldsþjálfun, töltþjálfun, sýningarþjálfun og svo lengi má telja. Önnur þjálfun er stundum nefnd söluþjálfun – en af hverju er hún öðruvísi??
Það hefur væntanlega ekki farið framhjá neinum að það er gríðarlega kostnaðarsamt að eiga hest, sem betur fer hefur þróunin verið á þá leið að verð á hestum hefur einnig hækkað.
En að sami skapi vill enginn eiga gölluð hross, ástæðan er einfaldlega sú að gölluðu hrossin éta jafn mikið og hin hrossin og það fer jafn mikil vinna, ef ekki meiri vinna, í það að þjálfa þau og gera tilraun til að gera þau þannig að þau nýtist fólki til ánægju. Áður fyrr voru nánast öll þau hross sem þurftu brúkun tekin inná hús og þjálfuð yfir veturinn. Í dag staldrar fólk við og reynir einungis að vera með hross á húsi sem gefa fólki ánægju eða væntingar um ákveðna getu í framtíðinni.
En aftur að heiti pistilsins eða hvort söluþjálfun sé öðruvísi þjálfun, í dag er nefnilega ansi misjafnt hvernig fyrirkomulag er vegna söluþjálfunar á hrossum. Oft ríkir einfaldlega samkomulag og traust milli seljanda og þess aðila sem tekur hrossið í umboðssölu. Ýmist er ákveðið verð í upphafi sem seljandi sættir sig við og umboðssaðili reynir að auka verðmæti hestsins með áframhaldandi þjálfun og oft í gegnum tengslanet af viðskiptavinum. Í öðrum tilvikum er hrossið hreinlega tekið til þjálfunar uppá von eða óvon, eftir ákveðinn tíma er komin reynsla á hrossið og umboðsaðili ákveður hvort sé skynsamlegt að halda þjálfun áfram, hvort hrossið sé líklegt að seljast á næstunni eða hvort borgi sig að eigandi þjálfi hrossið sjálfur og hafi samband ef líklegur kaupandi finnst.
Fyrirkomulagið er misjafnt og fer algerlega eftir því samkomulagi sem gert er milli aðila. En í þeim tilvikum sem hrossið selst ekki getur komið upp ágreiningur um hvort sú eiginlega þjálfun sem hrossið var í á prufutímanum hafi gagnast hrossinu eður ei eins og reyndar sköpuðust umræður um á vettvangi slúðursins fyrir ekki svo löngu síðan. Ekki veit höfundur frekari deili á því máli, en á sama skapi koma fram spurningar um sönnunarbyrði í slíkum málum og hvort báðir aðilar séu gjörsamlega grandarlausir komi slíkt upp.
Eru til hagsmunasamtök hestamanna sem geta útkláð réttarstöðu aðila hvoru megin sem hann stendur? Er rétt að virkja t.d. Félag Tamningamanna til þess að gefa álit eða vera ráðgefandi varðandi ýmis mál sem upp koma milli kaupanda þjónustu og þjónustuveitanda í ýmsum tilfellum? Eða erum við hestamenn á milli steins og sleggju í þessum málum eins og öðru þegar reynt er að finna samhljóm með öðrum greinum.
Ekkert bendir til þess að kaupandi þjónustunnar hafi rétt fyrir sér frekar en veitandi. Getur t.d. ósáttur viðskiptavinur framið mannorðsmorð á vettvangi nafnleysir hafi hann löngun til? Ef þú sendir hestinn frá þér til ákveðins aðila ertu búinn að ákveða að kaupa þjónustuna og er það þitt að meta hvort hún hafi verið unnin vel eður ei? Ræður framboð og eftirspurn ekki ferðinni eins og áður?
Tökum sem dæmi að aðili fari í sumarfrí í viku til Kanarí og hann er svo óheppinn að lenda í rigningu allan tímann og rúmið var svo slæmt að hann er einnig að drepast í bakinu eftir ferðina. Myndi það teljast líklegt að hann fengi ferðina endurgreidda þar sem hann var búin að gera sér fyrirframvæntingar um að koma sólbrúnn og úthvíldur heim en ekki hvítur, pirraður og að drepast í bakinu?
Hann er ekki líklegur til að fara næst til Kanarí frekar en sá sem fær slæma þjónustu í öðrum bransa. Hann prófar væntanlega nokkra aðra staði þangað til að hann er fullkomlega sáttur. En samt eru fjölmargir sem eru mjög sáttir við Kanarí og fara þangað aftur og aftur!
Í dag verður rekstur tamningastöðva sífellt erfiðari, ástæðan er sú að með hækkandi verði á fóðri, spónum, viðhaldi og byggingu á aðstöðu, auknum launakostnaði og fleiru eru tamningagjöld alltaf lág. Á sama skapi eru þau mjög há ef tekið er hlutfall af launum venjulegs vinnufólks sem þarf að nýta sér þjónustuna. Lítið að fá og mikið að borga hefur oft verið nefnt í þessu sambandi.
En plássið er jafn dýrt hvort sem þar standi ónothæfur hestur eða margra miljóna króna kynbótahross. Fólk þarf því oft endirinn að skoða áður en haldið er af stað. Við verðum að gera okkur raunhæfar væntingar um árangur og sýna því skilning að unnið er með lifandi dýr og þau þurfa mislangan tíma til að bæta sig.
Hestamennskan er brunnur af tækifærum og ánægju en það vinna ekki allir í lottóinu.
En úr einu í annað þá væri það æskilegt að félagasamtök í hestamennsku tæki saman ákveðin viðmið varðandi ýmislegt sem snýr að þjónustu í greininni. Við þyrftum að hafa aðgang að markaðslaunatöflu, hvað liggi á bakvið gjöldin sem við borgum, hvað sé eðlilegt og hvert við getum leitað ef eitthvað kemur uppá. Við eigum að geta fengið ráðgjöf og upplýsingar hjá öðrum en Jóni og Gunnu í næsta húsi sem hafa misjafnlega mikið vit á viðfangsefninu.
Með bestu kveðju,
Elka Guðmundsdóttir
s. 863-8813
www.hest.is
www.hestaborg.com
