Hindrunarstökk er ein af fjölmörgum hestaíþróttum, sem flokkast undir ensku reiðmennsku eins og fimi (dressage), veiði á hestbaki (hunting) og fleira. Hindrunarstökk er einnig keppnisgrein á Ólympíuleikum þar sem heimsins bestu knapar keppa um gullið.
Reglur í hindrunarstökki geta verið mismundandi en þegar er talað um alþjóðleg (international) keppni í hindrunarstökki þá er fylgt eftir reglum frá FEI ( Fédération équestre internationale).
Smá um sögu hindrunarstökks.
Hindrunarstökk er svolítið ný grein í hestaíþróttum þar sem lítil eða engin ástæða var að láta hesta stökkva yfir einhverjar hindranir. En eftir að refaveiðar í Bretlandi urðu vinsælar, þá þurfti fólk að fá hesta sem þeir notuðu í veiði og látið stökkva yfir hindranir. Seinna í Frakklandi varð til fyrsta keppni sem var kölluð Lepping og fór fram í höll og þurftu knapar láta hestana stökkva yfir hindranir.
Um 1869 var þessi grein fyrst sýnd í Dublin Horse Show, og svo árið 1900 var þessi grein í flestum keppnum í Bretlandi. Á þessum tíma voru Cavalry School of Europe í Pinerolo, Tor-di-Quinto á Ítalíu, franski skólinn í Saumur og spænski reiðskólinn í Vín sem kenndi djúpa ásetu með löngum ístöðum, sem kannski var öruggara fyrir knapann en leyfði ekki hestinum hreyfa eins og hann átti að gera það þegar stökkið var yfir háar hindranir.
En það var svo Ítalski reiðkennarinn Captain Fiederico Caprilli sem gjörbreytti hindrunarstökk um allan heim með hugmyndum sínum um ásetu sem er vinsæl um víða veröld núna, styttra er í ístöðum, sem trufla ekki hestinn þegar hann er að stökkva yfir hindranir. Ásetan er köllum ''''forward seat''''. Fyrsta stóra hindrunarstökk keppni var haldin árið 1907, Olympia sýning í Bretlandi. En flestir keppendur voru hermenn og höfðu dómarar ekki neinar reglur til að fylgja eftir, þannig að þeir dæmdu bara eftir því hvaða hest þeim líkaði. Fyrsta brautin (course) var mjög einföld og var ekki gefið refsistig fyrir að að fella einhverja hindrun eða fyrir neitun (þegar hesturinn neitar að stökkva yfir). Hindrunarstökk varð fyrst grein á Ólympíuleikum árið 1912 og hefur hún blómstrað æ síðan, enda ein vinsælasta grein í hestaíþróttum í heimi.
Hvernig virkar þessi grein?
Í fáum orðum sagt þá þarf knapinn og hesturinn klára brautina á ákveðnum tíma og reyna að safna engum refsistigum. Hér er dæmi um hvernig hindrunarstökk braut getur lítið út:
Eins og sést þá er mikið um beygjur og sumar hindranir eru mjög nálægt hvor annarri, þannig hesturinn þarf mikla þjálfun til að geta klárað brautina vel. Þegar haldið er hindrunarstökk keppni eru fleiri brautir notaðir og einnig misháar hindranir til að börn og unglingar og ungir hestar þurfa ekki að keppa með knöpum sem eru mjög reyndir. Yfirleitt eru til hindranir 50-90cm háar fyrir byrjendur, svo koma brautir sem eru með 100-110cm, 115-120cm, 130cm og hærri hindranir. Í stórum keppnum, þar sem keppa mjög reyndir knapar og hestar, eru þá hindranir frá 150cm upp í 170-180cm háar, það þarf marga ára þjálfun til að geta keppt þar sem svo háar hindranir eru.
Reglur.
Fyrst og fremst þarf knapinn að klára brautina, með því að stökkva yfir allar hindranir í réttri röð. Svo eru gefin refsistig ef hesturinn fellir hindrun. Fyrir hverja hindrun sem felld er, eru gefin 4 refsistig. Ef hesturinn neitar að stökkva yfir, er fyrst gefin 4 refsistig og hann neitar í annað skipti þá eru gefin 8 refsistig. Ef hesturinn neitar í þriðja skiptið þá er honum vísað úr keppni. Ef knapinn dettur af baki, eða hesturinn dettur er þeim einnig víað úr keppni. Svo eru sett tímamörk í hverri braut, ef knapinn er lengur er áætlaður tími brautarinnar er, eru einnig gefin refsistig fyrir það líka.
Hindranir.
Það eru fleiri gerðir af hindrunum sem eru notaðir í hindrunarstökki.
Hér eru nokkur dæmi:
Lóðrétt hindrun-einfaldasta gerð af hindrunum. Staurar (poles) settir ofan á hvorn annan.
Oxer – Tvær lóðréttar hindranir settar saman, þannig að hindrun er breiðari. Lóðréttu hindranirnar geta verið í sömu hæð, eða stígandi (fyrsta aðeins lægri heldur sú seinni).
Þreföld hindrun – svipað og oxer nema þar eru þrjár hindranir saman og þær eru stígandi. Yfirleitt er þessi hindrun nokkuð breið.
Veggur (wall) – hindrun sem er ekki úr staurum heldur lítur út eins og alvöru múrveggur, þannig að hesturinn sér ekki hvað er fyrir aftan hindrunina.
Joker – hindrun er bara með einn staur, oftast ein erfiðasta hindrunin þar sem stundum er erfitt fyrir hestinn að sjá staurinn og meta hversu há hindrunin er.
Sasetning – annaðhvort tvöföld eða þreföld. Þrjár hindranir settar með stuttu millibili eftir hvorri annarri, þannig að það eru bara 1-3 stökkspor á milli.
Það geta allir hestar stokkið yfir hindranir (stórir og litlir) en það fer eftir hestinum , hversu gaman honum finnst að stökkva yfir hindranir og hvort hann hefur hæfileika til að geta keppt í hindrunarstökki. Hestategundir sem eru oftast notaðar í hindrunarstökki úti eru Warmblood hestarnir, Holsteiner, Hannoverian, Oldenburg og.fl. En ég hef riðið nokkrum íslenskum hestum sem finnst þetta nokkuð gaman og hafa hæfileika til þess, enda eru þeir stundum notaðir í hindrunarstökki úti.
Liga Liepina
