Það hafa orðið heitar umræður um „hestflótta“ uppá síðkastið. Ástæðan er einföld og skiljanleg, þegar kreppir að er lífeyrinn útleystur, tækifærin eru til staðar með fallandi krónu og þörfin fyrir fjármagni á sama tíma brýn. En hvað þýðir það fyrir hrossarækt á landinu þegar fjöldi af úrvalsgóðum stóðhestum og hryssum flýr land? Gæti fallandi gengi krónunnar komið í bakið á Íslenskri hrossarækt þegar fram sækir?
Eftirspurnin er nokkuð einhliða þegar kemur að stóðhestum og hryssum, hrossin þurfa í flestum tilfellum að passa inná keppnisvöllinn, til þess að þau henti í það þurfa þau að hafa mikinn fótaburð, viljinn og geðslagið þarf að nýtast í keppni. Þjál og taugasterk hross með ásækinn vilja. Það sama gildir um hryssurnar, þær þurfa helst að geta prýtt keppnisvöllinn líka nema þær hafi nú þegar sannað sig á kynbótabrautinni og henti því beint í ræktun.
Maður verður var við mikla eftirspurn af hrossum til sölu, það kemur stundum flatt uppá fólk þegar maður spyr hvort hrossið passi ekki örugglega annaðhvort í reiðskóla eða keppni? Gríninu fylgir þó mikil alvara, lang mesta eftirspurnin snýst um að henta í annaðhvort. Eftirspurnin er eftir þægum og traustum tölthrossum sem henta öllum aldurshópum. Ef þau henta ekki í reiðskólann þurfa þau helst að henta í keppni! Verðmunurinn er mikill og gæðin oft sömuleiðis. En grunnurinn er alltaf sá sami, geðslagið þarf að vera gott og gangurinn hreinn. Auðvitað slæðast inn sölur á öllum gerðum af hrossum en meirihlutinn fellur undir þessa skilgreiningu.
En maður spyr sig ef það er veruleg hreinsum á þessum týpum hvað verður eftir í hesthúsum landsins? Þegar ég vann í Þýskalandi þá gat maður fussað og sveiað yfir ræktun þarlendra. Ef hryssan var ekki skemmtileg til reiðar þá var hún leidd undir hest. Eins og flestir vita er ekki hefð í Evrópu að senda hross „í tunnuna“ ef það hentar ekki í nein hlutverk. Ef enginn heimilismeðlimur getur eða hefur áhuga á að brúka hryssu til reiðar er þetta oft lausnin! Það er þó oftar metnaðarfull ræktun í gangi og mikil framför á því sviði. En sem betur fer hafa Íslendingar verið í betri aðstöðu til að grisja í gegnum tíðina.
En hvað gerist ef stór hluti af geðgóðu, hágengu og ganggóðu stóðhestunum fara úr landi? Ég hef svo sem ekki áhyggjur af því að Íslendingar eigi ekki úr nægu að moða en þegar við horfum lengra, nokkur ár fram í tímann verður afleiðingin væntanlega sú að erlendir aðilar ná að rækta það dýrmæta í hrossastofninum og minnki þannig eftirspurn eftir hrossum fæddum á Íslandi. Lengi hefur það nefnilega tíðkast að við höldum bestu hestunum eftir hér heima og margir „meðalgóðir“ hestar sem ekki hafa hlotið notkun hér heima eru fluttir úr landi. Þannig hefur Ísland alltaf verið „höfuðstöðvarnar“, auðlindin sem aðrar þjóðir leita í til að auka gæðin í heimalandinu.
Þessar aðstæður eru þó þannig að enginn ræður við. Það eru ekki margir hrossaræktendur sem ekki eru tilbúnir að selja afurðir sínar fyrir „rétt verð“. Hrossræktin hefur einnig verið í slíkri framför og margir árgangar bíða spenntir eftir að fá að sanna sig. Þar leynast jafn miklir gullmolar og hafa barið brautirnar í sumar og síðustu ár. Íslendingar þurfa ekki að kvíða því að hrossaræktin dali, væntanlega má búast við því að færri hryssum verði haldið í sumar og hrossaræktendur eiga eftir að grisja og velja betur úr. Kostnaður við að ala upp ungviðið hefur stóraukist og því meiri krafa um að viðkomandi tryppi skili sínu.
Hestamenn þurfa að gæta þess að halda gæðinum uppi – nú eru sóknarfæri. Þjónustan þarf að vera traust og heiðarleg, það má ekki gerast að kippur af illa tömdum hrossum fari úr landi með loforði um gull og græna skóga. Við þurfum að halda þannig á spöðunum að erlendir aðilar horfi með aðdáun á þróun ræktunar og reiðmennsku í Íslandi um ókomin ár.
