Þegar við horfum á kynbótasýningar í dag getum við verið gríðarlega gagnrýnin á hið „almenna hross“ í brautinni en að sama skapi fussað og sveiað yfir vanþekkingu dómaranna þegar þeir dæma okkar eigin hross eða þeirra sem standa okkur næst. Hvers vegna í ósköpunum fékk þessi mikla tölthryssa einungis 7,5 fyrir tölt og viljugasta hryssan í hestaferðinni ekki nema 8 fyrir vilja? Oftast erum við samt sammála dómurunum í flestum hinum tilfellunum, þá var þetta skiljanlegt en í „mínu tilfelli“ fóru þeir alveg yfir strikið!! Þegar einstaklingur er með hryssu sem hann hefur áhuga á að rækta undan vegna gæða hennar þá breytir það ekki hæfileikum hryssunnar þegar hún fær slæma dóminn, hryssan er nákvæmlega sama hrossið ódæmd eða dæmd.
Ég er á þeirri skoðun að kynbótadómarar séu að standa sig mjög vel, þeir dæma fleiri hundruð hross á sömu sýningunni og bera þau saman. Normalkúrfan er að verstu hrossin fá slaka einkunn og þau bestu fá hæstu einkunn. Að mínu mati er þetta ekkert flóknara en það, að velta fyrir sér ástæðunni því þetta hross lenti þarna eða ekki þarna er hreinlega tímasóun, það er dæmt eftir ákveðnum skala og sá skali er einungis við líði frá fyrsta skrefi inní braut til þess síðasta. Við megum heldur ekki gleyma því að hross sem er að tölta uppá 7,75 og það sem töltir uppá 8,24 er að fá sömu einkunn. Það er oft dansað á línunni þarna á milli og hver hefur sína skoðun á hvar hrossið liggur nákvæmlega.
En kynbótadómarar eru ekki þeir sem áttu að vera meginþema þessa pistils heldur hrossin sjálf. Einhverra hluta vegna hef ég ávallt verið með puttana í sölumálum og þar fær maður jú tilfinningu fyrir því sem fólk leitar sér að. Það er alltaf sami pistillinn, ÞÆGT, GEÐGOTT, HREINGENGT, ÞJÁLT.. það vill enginn kaupa spenntu hrossin, skeiðbundnu hrossin, OF viljugu hrossin o.s.frv.. Áherslurnar eru að sjálfsögðu misjafnar, keppnishross þurfa að vera fylginn sér ef þau eiga að vera alvöru. Fimmgangshesturinn má bera bundinn af stað o.s.frv.. en það er alveg sama hvaða áherslur eru í gangi, hrossið þarf að vera geðgott og þjált í öllum tilfellum. Þess vegna vil ég ítreka þau orð sem ég minntist á í upphafi, hryssan þín breytist ekki við að vera dæmd, hún er ennþá sama hrossið með sömu eiginleikana. Þetta á við í báðar áttir.
Hryssa sem er þjálfuð í mörg ár, var hrekkjótt fyrsta mánuðinn, rauk nokkrum sinnum næstu mánuði á eftir, var bundin á tölti fyrstu tvö árin og þá fór hún loksins að ganga!!! Þessi hryssa mætir í brautina og sýnir sínu bestu hliðar enda kjörkuð og fylgin sér. 1. Verðlaun er árangurinn og beint í ræktun! Í sama holli er hryssa sem er þæg og traust, hreingeng með góðan vilja, þjál og mjúk. Hún átti ekki sinn besta dag, fór soldið inní sig á stóra vellinum og virkaði ekki jafn viljug og hún er dagsdaglega… hún átti að fara í ræktun EN…. þar sem dómurinn er ekki nægilega góður þá var hún seld á slikk enda með eindæmum góð söluvara!! Það þýðir að eftir 6 ár erum við að bögglast við að gera söluvöru úr 1. Verðlauna hryssunni.
Eins og við er að búast er hesturinn undan henni soldið spenntur, setur bakið upp frá húsi og er skeiðbundinn fyrstu 200 metrana, þá lagast hann nú og er helv.. góður eftir það en kaupandinn missti trúnna strax á 100 metrunum og keypti annan hest!! Hesturinn var síðan látinn uppí þæga, trausta meri tveimur árum síðar… Þetta er skáldsaga alla leið – en raunveruleikinn er bara svona!! Þannig að hugsum aðeins málið áður en við setjum hryssuna í ræktun, hvað langar okkur virkilega til að rækta?
Það sama á við um stóðhestana, öll afkvæmi eiga sér föður og móður. Það er ekki nóg að velja hæst dæmda hestinn, við verðum að skoða bakgrunninn, ættina, geðslagið o.s.frv. Að sjálfsögðu eru dómarnir í flestum tilfellum réttir og hæst dæmda hryssan er best, en oft vitum við svo miklu betur sjálf þó samanburðurinn sé öllum hollur. Við erum heldur ekki einungis að rækta fyrir sjálfan okkur heldur þurfum við að markaðssetja hestinn okkar með sem jákvæðustu ímynd. Við þurfum að hugsa „dráttinn“ til enda.
