Fyrir ekki svo mörgum árum síðan sætti það undantekningum ef tamningafólk hafði aðgang að inniaðstöðu til tamninga. Nú er tíminn annar og hugsanlega um helmingur tamningamanna sem hafa aðgang að slíkri aðstöðu, jafnvel fleiri. En hvað gerir þetta fyrir tamningamanninn og ekki síst hans viðskiptavini?
Mér varð hugsað til þess í haust þegar veðrið barði á okkur dag eftir dag með slagveðurs rigningu og roki hversu mikið gagn reiðhöll gerði. Í viku hverri var hundi varla út sigandi svo dögum skipti. En hverju skiptir það fyrir viðskiptavininn sem sendir hest sinn í tamningu hvort tamningamaðurinn hafi inniaðstöðu eða ekki?
Ef maður tekur sem dæmi ungt hross í frumtamningu þá mætti eflaust segja að tamningamaður sem hefur inniaðstöðu geti verið þrjár til fjórar vikur að vinna fjögurra til sex vikna vinnu fyrir þann sem hefur enga inniaðstöðu. Þá er verið að miða við að í 1-2 daga í fimm daga vinnuviku sé ekki útreiðahæft vegna veðurs og þar að auki má ætla að sá sem hefur inniaðstöðu sé fljótari að vinna ákveðna grunnvinnu vegna þess að aðstaðan gefur tryppinu síður tækifæri á að missa athygli annað og á þar af leiðandi auðveldara með að einbeita sér að tamningamanninum. Þegar hrossið fer í sínu fyrstu reiðtúra getur líka skipt sköpum hvort umhverfið sé öruggt. Tryppi sem unnið er með við kjöraðstæður ætti að vera öruggara með sig, einbeittara og fljótara að læra en það tryppi sem er truflað af umhverfi sínu.
EN.. því má heldur ekki gleyma að fjölmörg tryppi eru tamin vandræðalaust með kassalaga gerði fyrir utan hesthúsið. „Sá veldur sem á heldur“ og tryppið ekkert síður tamið ef tamningamaðurinn er næmur og fær. Ég heyrði eitt gott komment um daginn vegna allra þeirra reiðhalla sem hafa og munu rísa um allar sveitir, gæti komið að því að tveggja mánaða taminn hestur hafi aldrei komið undir ferskt loft með knapa sinn þrátt fyrir að vera mikið taminn? „Hefur þessi einhverntímann farið út?“ gæti verið spurt þegar prófa á hest úr tamningu eða til sölu.
Aðalástæðan fyrir þessum vangaveltum mínum er að í dag er frumtamning ávallt tamin í mánuðum. Væri hugsanlega ráð að frumtamning færðist á annað form? Ég vil fá hestinn minn reiðfæran, búinn að fara 10 sinnum með knapa í reiðtúr, stoppa, beygja, standa kyrr þegar farið er á bak og teymast með hesti… ég ætla að fá svoleiðis… hvað kostar það???
Einn tamningamaður gæti klárað verkefnið á þremur vikum meðan annar væri einn og hálfan mánuð. Hvað fáum við mikið fyrir einn mánuð hjá þessum tamningamanni samanborið við hinn? Fáum við meira fyrir peninginn þegar tamningamaðurinn hefur inniaðstöðu þar sem nokkuð víst er að hestinum hafi verið sinnt óháð veðri og vindum? Eða hefur hestinum sem er taminn án inniaðstöðu farið oftar útá veg með knapa sinn meðan hinn sem hefur verið unnið mikið með innandyra hefur litla reynslu á víðavangi með bíla keyrandi allt um kring?
Vill eigandi unga hestsins fá sem mestu reynslu fyrir hestinn sinn í frjálsum reiðtúrum eða vill einstaklingurinn fá hrossið meira undirbúið með öðrum hætti? Viljum við geta ráðið því hvort eytt er tíma í að teyma hestinn í hendi á öðrum hesti, kunni hlýðniæfingar að einhverju marki, sé búið að vinna með tryppið mikið í hendi o.s.frv.? Kann eigandinn að meta alla þá vinnu sem tamningamaðurinn gerir frá jörðinni? Er tamningamaðurinn að spá í hlutverk hestsins í framhaldinu? Er hestur sem á að nota sem frístundarhest taminn með öðrum áherslum en hryssa sem er stefnt með í kynbótadóm eftir sex mánuði?
Þegar ég ætla að láta smíða fyrir mig sólpall fæ ég tilboð í verkið, ef jarðvegur er öðruvísi en áætlað var eða verkið á einhvern hátt flóknara stenst tilboðið ekki og ég þarf að borga meira. Spyr viðskiptavinur tamningamannsins hvað hann fær fyrir peninginn? Auðvitað eru tryppin jafn misjöfn og þau eru mörg og ýmislegt getur komið uppá í ferlinum sem dregur úr hraða tamningarinnar. En er ekki líklegt að sá sem getur unnið alla daga vikunnar með tryppið geti skilað mun staðlaðri vinnubrögðum en sá sem þarf að láta veður og vinda stjórna framgangi tamninganna að einhverju leiti… er dýrara að senda hest í tamningu þar sem aðstaðan er mjög góð? Ætti það að vera svo??
Þetta eru að sjálfsögðu bara vangaveltur um allar þær framkvæmdir sem eru í gangi og allar þær reiðhallir sem hafa risið um allt land. Er tamningamaðurinn einungis að skapa sér þægilegri aðstöðu eða fær hann kostnaðinn til baka með einhverjum hætti í formi hærri tamningagjalda eða styttri vinnutíma?
Maður bara spyr sig!
