Það er þjóðlegur siður að gera betur við sig í mat og drykk um jólin en hversdags. Allir borða þá mat, sem þeir eru óvanir að borða, nema á sérstökum tyllidögum og flestir borða meira magn en þeir gera venjulega. En eigum við að gera það sama við hann Skjóna, sem við viljum allt hið besta?
Melting fóðurs byrjar með því að hestur tyggur eða mylur fóðrið með tönnunum. Að því loknu fer tuggan beint niður í hestmagann sem hefur tvo eiginleika sem vert er að hafa í huga við fóðrun. Hann er annars vegar mjög lítill og smá nart allan daginn hentar maga hests því betur en stórir og fáir skammtar. Hins vegar er aðeins ein leið fyrir það, sem í magann er komið, og það er út um óæðri endann því hestur getur ekki ælt. Þess vegna getur magi hests sprungið þenjist fóður mikið út þegar í magann er komið. Eins erum við í vondum málum ef fóðrið er skemmt því eina leiðin fyrir óþverann er aftur úr hesti en ekki upp úr eins og þegar við þurfum að losa okkur við einhverja óhollustuna sem við höfum látið ofan í okkur.
Verði magn auðmeltanlegs próteins í fóðri snögglega mikið getur hestur fengið hófsperru vegna uppsafnaðra eiturefna vegna mikillar próteinneyslu. Væg einkenni eru fóðurbreytingar, múkk og að það sígur á fæturna. Alvarlegri einkenni eru hófsperra og jafnvel nýrnaskemmdir sé próteinmagnið of mikið að staðaldri. Auðmelt prótein í miklu magni er í kúgæfu heyi og flest öllum fóðurkögglum.
Aftan til í kviðarholi hests er ristillinn. Hann er geysistór og sér með hjálp örvera um stóran hluta meltingar. Samsetning örveranna fer eftir því hvernig fóðrið er samansett.
Verði snöggar breyingar á meltanleika eða prótein- eða orkumagni fóðurs þá breytast lífsskilyrði örveranna mikið. Örverum, sem nýja umhverfi hentar, fjölgar og það tekur tíma en hinum örverunum fækkar með því að þær drepast. Og niðurstaðan er skita og vanlíðan hjá hesti. Eins er þekkt að stíflur verði í meltingarveginum vegna snöggra fóðurbreytinga og geta þær valdið hrossasótt, sem er bæði kvalafull og lífshættuleg hverjum hesti.
Snöggar breytingar á magni og gæðum fóðurs hafa afleiðingar. Þær eru í vægari tilfellum hesti aðeins til óþæginda eins og vindgangur, skita, múkk, fóðurbreytingar og það sígur á fæturna. Aðrar afleiðingarnar geta verið hesti lífshættulegar eins og hrossasótt, hófsperra og sprunginn magi.
Hvað ætlar þú að gefa Skjóna þínum í jólamatinn?
Með kveðju
Magnús Lárusson
www.urvalshestar.is
