Hugsum okkur hest á stökki og einbeitum okkur að hreyfingum framfóta hans til að byrja með. Þá sést að framfætur hans snerta jörð á misjöfnum tíma. Sá framfótur, sem fer lengra fram og snertir jörð seinna í skrefinu, er kallaður leiðandi fótur og hinn eltandi fótur. Lítum nú á afturfótaparið. Það hefur líka leiðandi og eltandi fót eins og framfæturnir.
Sagt er að hestur stökkvi rétt þegar báðir leiðandi fætur eru sömu megin en kýrstökk eða krossstökk þegar leiðandi fætur eru sitt hvoru megin. Stökkið, hvort sem það er rétt eða kýrstökk, er auk þess nefnt vinstra eða hægra stökk allt eftir því hvort vinstri eða hægri framfótur er leiðandi.
Rétt hægra stökk þýðir að báðir hægri fætur eru leiðandi en hægra kýrstökk þýðir að hægri framfótur er leiðandi og vinstri afturfótur leiðandi. Ástæðan fyrir því að hestur bregður fyrir sig kýrstökki er að hann er að missa jafnvægið. Íslensk þjóðsaga sagði á mínum tamningasokkabandsárum að íslenska hestinum væri hættara til að fara á kýrstökki en þessum útlensku hestum sem hefðu ekki tölt og ekki skeið.
Stundum sést að leiðandi afturfótur og eltandi framfótur snerta jörðu á sama tíma þegar horft er á hest á réttu stökki. Þá er sagt að stökkið sé þrítakta og er helst þegar hestur stekkur hægt. Í annan tíma er stökkið fjórtakta og getur það gerst á tvennan máta. Annars vegar er stökk fjórtakta þegar eltandi framfótur lendir á undan leiðandi afturfæti en við það verður fótaröðunin eins og á skeiði og kallast þá stökkið skeiðstök. Hestur er þá flatur á stökkinu, lyfir sér lítið upp að framan, og lítið má út af bera svo hann fari ekki af stökkinu á skeið eða blending af því.
Og hitt fjórtakta stökkið er þegar leiðandi afturfótur kemur á undan eltandi framfæti eins og oftast er með þá hesta sem lyfta sér hátt að framan á stökkinu og stökkva hratt. Sé stökk aftur á móti hægt og sviflítið eða sviflaust þá er eins og hestur gangi fet að aftan því hestur er fattur í baki, ofreistur og lend ókreppt. Stökkið dregur nafn sitt af hreyfingum afturfóta og kallast gangandi stökk.
Yfirleitt er munur á vinstra og hægra stökki hjá sama hesti sérstaklega finnst það og sést vel þegar stökkið er riðið hægt. Annað stökkið getur verið þrítakta meðan hitt er skeiðstökk eða gangandi stökk. Þennan mun á hægra og vinstra stökki er hægt að jafna út með þjálfun.
Þekkir þú mun á vinstra og hægra stökki? Þekkir þú mun á réttu stökki og kýrstökki? Þekkir þú mun á þrítakta og fjórtakta stökki?
Með kveðju
Magnús Lárusson
www.urvalshestar.is
