Ég eins og svo margir aðrir hrossabændur, hrossa eigendur og áhugamenn um hross, hef reynt eftir bestu getu að fylgjast með þróun þessa kvefsjúkdóms í hrossum. Þar á ég við annarsvegar að fylgjast með þróun sjúkdómsins í mínum gripum, bæði ungum sem og þeim sem eldri eru, eins umræðunni og þeim upplýsingum sem koma frá fagaðilum sem tjá sig um sjúkdóminn.
Ekki skal ég leikmaðurinn vera með neinar meiningar um hvað sé hér á ferðinni eða hvernig sjúkdómurinn er tilkominn enda engan veginn á mínu færi. Þó get ég ekki annað en velt vöngum yfir þeim einkennum sem mínir gripir hafa sýnt. Hef ég reynt að finna út eitthvað sameiginlegt einkennaferli hjá hrossunum en flest efa ekki öll virðast hvert sýna mismunandi einkenni eða einkennaröðun.
Sum byrja á því að sýna vægan hósta á meðan önnur hósta a.þ.v. stöðugt í marga daga. Önnur hósta ekki en eru með grænt hor. Það helsta sem mætti teljast sameiginlegt með þeim flestum er glært nefrennsli. Sum þessara hrossa sem hafa sýnt hósta, hætta í nokkarar vikur en byrja svo aftur. Þess skal getið að ég hef ekki legið úti í móa og fylgst með þeim allan sólarhinginn en hef þó gefið mér talsferðan tíma í að reyna að kortleggja þetta. Mörg af yngri hrossum, veturömul og tveggjavetra virðast þó flest fá mjög harkalegan hósta og hósta þá kröftuglega í nokkarar vikur. Sum af þessum hrossum sem sýndu fyrstu einkenni í lok maí og ég taldi að væri komin yfir þetta byrjuðu að hósta aftur seinnipartinn í júlí.
Af þeim 11 folöldum sem fæddust hér á bæ voru tvö sem fæddust greinilega með einkenni, sem lýstu sér með mjög miklu nefrennsli en ég var viðstaddur fæðingu þeirra og stóð þetta nefrennsli yfir í þrjá til fimm daga. Annað af þessum folöldum kom inn í gerði með fleirri hrossum og var hreint ótrúegt að sjá magnið af grænu þunnu hori sem lak stöðugt úr nösum þess. Báðar mæður þessara folalda voru með greinileg einkenni við köstun. Hin folöldin eru öll komin með hósta meira eða minna.
En hvað er til ráðs ? Fagaðilar sem hafa tjáð sig um þessa hluti og hafa skyldum að gegna virðast engin svör hafa. Dýralæknar eru svo sannarlega ekki í övundsverðri stöðu. Þekkingaleystið á fyrirbærinu er allgjört og gef ég mér það að úr hlægilegu fjármagni sé að spila til þess að reyna að komast að rótum vandans.
En svona snýr þett að mér! Haustið nálgast og vetur konungur gengur fljótlega í garð, haustrigningar og næturfrost, síðan kuldahörkur og það sem þeim fylgja. Mér finnst vænt um mín öll mín hross og er því kvíðin. Stór hluti af þessum skepnum gengur úti. Þeim er þó tryggður aðgangur að rennandi vatni, góðu heyi og skjóli en verður það nóg. Get ég eins og fleirri sem eiga gripi í útigangi, átt von á því að þurfa að reyna að hýsa stóran hluta þessara skepna ef ég vil fyrirbyggja að missa þau ekki úr lungnabólgu eða öðru slíku sem ekki verður við ráðið við þessar aðstæður. Nei mig langar ekki að bíða og sjá til hvernig fer heldur langar mig til þess að reyna að tryggja afkomu þeirra.
Ég geri mér grein fyrir því að til þess að finna hvað hér er á ferðinni og lyf sem duga þarf að fara taka þetta mál fyrir með miklu meiri hörku og ölvöru en mér finnst hafa verið gert. Það eru alvarlegir hlutir hér á ferðinni og við fljótum sofandi að feigðarósi Hér eru gríðarlegir hagsmunir í húfi fyrir okkur öll sem að þessari grein koma. Þar sem mér finnst úrræðaleysið hættulega mikið skora ég á alla aðila s.s. forsvarsmenn hrossarætkarfélaga, hestamannafélaga, fagráðs og annara aðila sem láta sig málið varða að taka saman höndum og halda veglegt þing til umræðu og leita á lausnum og það strax. Gera verður aðilum eins og t.d. landbúnaðarráðherra það ljóst að það verður að koma með alvöru fjármagn frá hendi stjórnvalda til þess að kosta þessar rannsóknir með öllum hugsanlegum ráðum. Búið er að fresta Landsmóti og mörgum mótum innan hestamannafélaganna á allra síðustu mánuðum. Stefnt er á að halda Landsmót árið 2011. Ég vill ekki vera svartsýnn en er einhver komin til með að geta sagt að þetta sé allt að baki þá. Að þessi leiðinlegi sjúkdómur sé horfin og komi ekki aftur. Nein við erum öll að glíma hér við váglegan gest, faraldur og faraldur er það þar til við finnum hvað veldur og hvernig skal meðhöndla.
Með baráttukveðjum frá Áskoti
Jakob S. Þórarinsson
